دیده بان علم ایران

یکشنبه، ۲۱ آذر، ۱۳۹۵ | Sunday, 11 December , 2016

دکتر رضا منصوری

نهادهای علمی و ترویج علم

کد خبر: 408 نسخه قابل پرینت
۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۵ | ۱۹:۱۰
نهادهای علمی و ترویج علم

نهادهای علمی ما، همانند خود علم در ایران، هنوز نو پا هستند و کم تجربه. ترویج علم اما در ایران شاید سابقه‌ای طولانی‌تر داشته باشد؛ گرچه نهادی ترویجی مانند رویال سوسایتی در لندن با حدود ۴۰۰ سال یا aaas در آمریکا با ۱۷۰ سال سابقه در مراحل تکاملی دیگری قرار دارند. این نهادها ارتباط تنگاتنگی با نهادهای علمی حرفه‌ای دارند، دانشگران حرفه‌ای آن‌ها را بسیار جدی تلقی می‌کنند، و معمولا مدیریت آن ها هم با دانشگران حرفه‌ای است. در کشورهای فعال در علم دنیا همواره درصدی از دانشگران حرفه‌ای به ترویج علم هم می‌پردازند، و نهادهای پژوهانه-ده نیز از مجریان طرح‌های تحقیقاتی می‌خواهند درصدی از اعتبارات پژوهشی را در ترویج همان موضوع به کار بگیرند. ما در ایران هنوز از این تجربه‌ها نداریم. اکثریتی از ما دانشگران ترویج علم را حتی کاری بیهوده و نامطلوب می‌دانن

علم از سوال بر می‌خیزد. ما که در علم کم تجربه هستیم،  خیال می‌کنیم این فرایند پاسخ به سوال را می‌شناسیم. تصور ما و مردم ما از این فرایند پرسش و پاسخ صرفا جستجو در کتاب‌ها است. گاهی هم ترویج علم را در ساده کردن پاسخ و متناسب کردن آن با سطح اطلاعات مردم می‌دانیم. غافل از این که منظور از پرسش فقط مطرح کردن آن نیست بلکه کنکاش در جایگاه آن در دانش روز بشر است که کاری ساده نیست و ممارست دانشگرانه می‌خواهد. پس از آن در صورتی که پرسش هنوز پا برجا باشد مرحله‌ی سخت و پیجیده‌ی بعدی شروع می‌شود که همان مهیا کردن امکانات روشمند جستجو برای پاسخ است. این کار بدون متقاعد کردن مردم و سیاست مداران و سیاست‌گذاران عملی نیست. آن‌ها که تصور می‌کنند دانشمند می‌نشیند و زحمت می‌کشد و جواب را به دست می‌آورد هنوز در قرن ۶ و ۷ هجری منجمد مانده‌اند! بدون مرحله‌ی متقاعدسازی نمی‌توان کاری علمی انجام داد. دانشگر نوین در استخدام نهادی است، دولتی یا خصوصی، و در هر دو حالت باید بتواند برای امکاناتی که لازم دارد تا سوالی را به پاسخ برساند هزینه کند. این انگیزه‌ی اصلی این روزها در دنیا برای ترویج علم است.
خوشبختانه مردم ما به طور سنتی به علم، بدون این که تصور روشنی از فرایند علم نوین داشته باشند، علاقه‌مندند. این علاقه‌مندی دیری نخواهد پایید اگر دانشگران به لزوم ترویج به منظور آشنا کردن مردم به فرایند علم و منافع آن برای جامعه توجه نکنند. شرایط اخیر اقتصادی ایران به زودی دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها را به این سمت سوق خواهد داد که برای حفظ این نهادهای علمی به ترویج خردمندانه‌ی علم بپردازند. خوشا به حال آن نهادهایی که زودتر متوجه این نیاز بشوند و ترویج را که فعالیتی پیجیده است جدی بگیرند. سال‌ها تجربه لازم است تا فعالیت ترویجی شناخته بشود و فراگرفته شود. آن را بدیهی تلقی نکنیم.
*سرمقاله‌ی مجله‌ی ترویج علم، شماره‌ی۸
انتهای پیام

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

خواهشمند است جهت تسهیل ارتباط خود با دیده‌بان علمی ایران، در هنگام ارسال پیام نکات ذیل را در نظر داشته باشید:
۱. از توهین به افراد، قومیت‌ها و نژاد‌ها خودداری کرده و از تمسخر دیگران بپرهیزید و از اتهام‌زنی به دیگران خودداری نمائید.
۲.از آنجا که پیام‌ها با نام شما منتشر خواهد شد، بهتر است با ارسال نام واقعی و ایمیل خود «دیده‌بان علمی ایران» را در شکل دهی بهتر بحث یاری نمایید.
۳. از به کار بردن نام افراد (حقیقی یا حقوقی)، سازمان‌ها، نهادهای عمومی و خصوصی خودداری فرمائید.
۴. از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری نمائید.
۵. حتی الامکان از ارسال مطالب با زبانی غیر از فارسی خودداری نمائید.
آخرین مطالب
تمامی حقوق این سایت متعلق به «دیده‌بان علمی ایران» است
Copyright © 2016
Designed By Aryan