چهارشنبه، ۴ مهر، ۱۳۹۷ | Wednesday, 26 September , 2018

«دانشورزی»، معادل پیشنهادی یک مروج علم برای «science»

نسخه قابل پرینت کد خبر:30138
۱۵ آبان ۱۳۹۶ | ۱۶:۳۰
«دانشورزی»، معادل پیشنهادی یک مروج علم برای «science»

یک مروج علم و مترجم کتاب های علمی با بیان این که واژه دقیقی معادل مفهوم science در انگلیسی نداریم، واژه «دانشورزی» را برای science، «دانشورز» را برای scientist و «دانشورزانه» را برای scientific پیشنهاد می کند.

به گزارش خبرنگار دیده بان علم ایران، دکتر محمد رضا توکلی صابری با بیان این که واژه «علم» هم در زبان عربی و هم در زبان فارسی به معنی وسیع­تری که «معرفت» (knowledge) است، به کار می­رود و شامل همه انواع معلومات (از فیزیک و شیمی گرفته تا فقه و ادبیات و فلسفه و تاریخ) است، اظهار داشت: برخلاف ما در زبان­های اروپایی، science  معنای مشخصی دارد و از همان اولین برخوردهای ایرانیان با اروپایی ها نیز مترجمان متوجه شده بودند که علم، واژه رسایی برای مفهوم science نیست.

وی خاطرنشان کرد: در دو قرن گذشته معادل­ های متعددی مانند علوم جدیده، علوم اروپائی، علوم دقیقه، علوم طبیعی و علوم تجربی – علومی که شیوه کسب معرفت یا اثبات و رد نظریه­ ها و مفاهیم آنها به روش پیش­ بینی، مشاهده، آزمایش و تائید است (یعنی ابطال­ پذیر هستند)- برای science به کار گرفته شده است که هیچ کدام از این معادل­ ها معنای دقیق  science را نمی­ رسانند و هیچگاه به طور وسیعی در زبان فارسی جا نیافتادند و علم همچنان معادلی برای science باقی ماند.

توکلی صابری تصریح کرد: در قرون اولیه گسترش اسلام هم که مسلمانان به ترجمه آثار فلسفی، ریاضی و نجوم ملل دیگر دست زدند، همین مشکل را داشتند و نیز متوجه بودند که این دانش ­ها (که حاصل کنجکاوی و خرد و تجربه انسانی است) با علوم اسلامی (مانند تفسیر، فقه، حدیث و رجال)، بسیار متفاوت است و به همین جهت برای نشان دادن فرق آنها با علوم اسلامی (که حاصل وحی یا مستند و مربوط به آن بودند)، آنها را «علوم اوائل» نامیدند. اکنون ما هم همان مشکل مسلمانان اولیه را داریم و با نوعی از معرفت انسانی مواجه شده ایم که واژه ­ای دقیق معادل آن را نداریم.

وی برای حل این سردرگمی و روشن ساختن این دو جنبه معرفت انسانی، واژه دانشورزی (مانند کشاورزی) را برای science، دانشورز (مانند کشاورز) را برای scientist و دانشورزانه را برای scientific پیشنهاد کرده و معتقد است که بهتر است واژه دانشورزی را برای دانش­هایی به کار برد که شیوه تجربی را برای شناخت جهان مادی به کار می­ برند و بار غیرمعنوی دارند و علم را برای معارفی به کار برد که بار اعتقادی و مذهبی دارند یا شیوه کسب معرفت در آن­ها با دانشورزی متفاوت است و براساس ارجاع و استناد به اشخاص مورد اعتماد و مرجع است.

گفتنی است، دکتر محمدرضا توکلی صابری طی سخنرانی ای  با عنوان «علم و تفاوت آن با شبه ­علم و ضدعلم» که روز چهارشنبه، ۱۷ آبان ۱۳۹۶ از ساعت ۱۵ تا ۱۷ در مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور برگزار می­ شود به تبیین دیدگاه های خود پیرامون این مقوله می پردازد. شرکت در این جلسه براي عموم آزاد و رایگان است.

انتهای پیام

به اشتراک بگذارید :

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *